Van overleven naar leven, mijn persoonlijke verhaal (deel 5)

 In mijn eerdere blogs heb ik beschreven hoe ik ben gestopt met drinken en hoe deze keuze gepaard ging met een periode van depressiviteit en een diep dal in mijn leven. Het was een donkere tijd, waarin ik geconfronteerd werd met mezelf en trauma’s uit een ver verleden. Ook vertelde ik over de onverwachte aankoop van ons huis, een gebeurtenis die veel verandering bracht.

Liefde en persoonlijke groei na een zware periode

Door het lezen van boeken, het beoefenen van meditatie, het volgen van therapie en veel schrijven heb ik stukje bij beetje mezelf weer teruggevonden. Ondanks de moeilijkheden besef ik nu dat juist deze periode noodzakelijk was. Het heeft me geholpen tot nieuwe inzichten te komen en meer diepgang bij mezelf te ontdekken. Meer te landen in mijn lijf en leren luisteren naar mijn intuïtie.

In de komende blogs wil ik daarom graag stilstaan bij de liefde en persoonlijke groei die na deze tijd volgden. Het is mijn wens om deze positieve ontwikkeling te delen, om jou als lezer te laten zien dat hoe diep en moeilijk het leven soms kan worden, er altijd weer een weg uit is. In deze blog deel ik graag hoe mediteren en het Boeddhisme mij positief hebben beïnvloed. Als je helemaal niks hebt met meditatie of het boeddhisme sla je deze blog gewoon over. De volgende blog zal gaan over mijn moestuin, de natuur en beweging. Met tips hoe te starten met bewegen (en daarvoor hoef je echt niet naar een sportschool!) Ook schrijf ik nog een aanvullende blog over hoe het mij is vergaan aangaande de reuma.

Diepere meditatie en de aantrekkingskracht van het boeddhisme

Na ruim drie jaar dobberen op golven van verdriet, onrust en pijn vond ik de liefde en de rust terug in mezelf. De verbouwing en verhuizing naar ons nieuwe huis, de therapieën en het vele lezen hadden hun werk wel gedaan. Ik mediteerde dagelijks en had mij ingelezen in verschillende vormen van meditatie. Ik probeerde mij in te schrijven voor een Vipassana retraite van 10 dagen. Iets wat enorm aan mij trok. Ik had al eens eerder in 2021 een stilte retraite gevolgd en wilde dit graag nog eens doen maar dan langer. Vipassana bood die optie. En ineens was ik door de loting heen. Ik mocht in juli 2024 komen. Mijn meditatie is daar enorm verdiept.

In februari 2025 heb ik een tweede 10daagse Vipassana retraite gevolgd. Daarover schreef ik al eens een blog (je leest hem hier). En als kers op de taart ging ik in mei 2025 een stilte retraite van een week volgen in een boeddhistisch centrum in Zeeland. Ik was in februari van Vipassana meditatie overgestapt naar een andere vorm van mediteren. Het heet samatha-meditatie op Buddho en is een traditioneel meditatiesysteem uit het Theravāda-boeddhisme. Het creëert een geconcentreerd bewustzijn. Vipassana is geweldig maar voor mij was deze inzichtmeditatie thuis niet diep te volgen. Vandaar dat ik nu concentratie meditatie beoefen wat ook tot inzichten leid en zorgt voor diepe concentratie.

Door de retraites werd ik enorm aangetrokken tot de boeddhistische leer. Ik las en lees nog steeds veel boeken waarin de filosofie van boeddhisme beschreven wordt. Het is niet zo dat ik als non of monnik wil leven en dat hoeft ook niet. Het is meer een levenswijze en visie. Een die mij enorm aanspreekt. Het legt bijvoorbeeld uit dat leven lijden is en hoe dit lijden tot stand komt en wat je eraan kunt doen. Dat klinkt natuurlijk helemaal niet gezellig, dat snap ik, maar het is niet zo zwart wit als dat het klinkt. Een mooi voorbeeld vind ik de volgende uitleg:

Het verlangen naar het perfecte moment en de kracht van samskara’s

Stel je voor, je bent samen met je geliefde op een prachtig strand en jullie genieten intens van een magische zonsondergang. Op dat moment leef je echt in het nu, volledig aanwezig, zonder afleiding. In plaats van het moment te laten passeren en ervan te genieten, slaan we het vaak op in ons geheugen. Hier ontstaat het verlangen, de wens om die ervaring opnieuw te beleven.

De volgende ochtend word je wakker met het verlangen om dat magische moment nog eens te ervaren. Het was zo bijzonder, dat je het wilt herhalen. Op dat moment is het moment niet langer puur genieten, maar is het veranderd in een verlangen. Dit verlangen zorgt voor lijden, omdat je streeft naar iets uit het verleden dat niet exact te herhalen is.

Je spreekt met je geliefde af om opnieuw naar het strand te gaan, hopend op dezelfde zonsondergang. Maar deze keer is het bewolkt, de zon is nauwelijks zichtbaar en het voldoet niet aan je verwachting. Hierdoor ontstaat teleurstelling. Dit gevoel ga je opslaan in je systeem, waardoor je zonsondergangen vanaf dat moment kan koppelen aan de teleurstelling in plaats van ze gewoon te beleven.

In plaats van volledig te genieten van de zonsondergang, heb je er een samskara van gemaakt. Een samskara kun je het beste zien als een conditionering. Een patroon dat steeds weer opnieuw getriggerd kan worden door een gebeurtenis, meestal zonder dat je het doorhebt. Voor de hand ligt dat iedere zonsondergang daarna spanning oproept maar ook totaal andere gebeurtenissen worden gekoppeld aan je teleurstelling. Een regenachtige dag kan dan al een trigger zijn om het gevoel van die teleurstelling op te roepen. En jij weet op dat moment niet waar dat unheimische gevoel vandaan komt.

De invloed van samskara’s uit onze jeugd

Veel samskara’s vinden hun oorsprong in onze jeugd. Denk bijvoorbeeld aan opmerkingen van een leraar of familielid, zoals: “je bent lelijk, dik, stom” of iets vergelijkbaars. Zulke uitspraken kunnen zich als kind in allerlei situaties blijven herhalen, waardoor je langzaam overtuigd raakt van deze negatieve gedachten. Hoe mooi, slank of slim je later ook wordt, en hoe hard je ook je best doet om het tegendeel te bewijzen, het negatieve gevoel blijft in je huidige leven steeds opnieuw opduiken. Je bent er uiteindelijk in gaan geloven, en dat lief mens,  zorgt voor lijden.

Het onderzoeken en oplossen van samskara’s

Het is niet eenvoudig om deze diepgewortelde patronen bij jezelf te onderzoeken, maar het is wel degelijk mogelijk. Het mooie is dat je samskara’s daadwerkelijk kunt oplossen. Ze willen simpelweg gevoeld, gezien en erkend worden. Wanneer je ze eenmaal onder ogen durft te komen, kun je ze vervangen door een positieve gedachte. Dat deze mogelijkheid bestaat, was voor mij een ware openbaring.

Het is niet zo dat ik nu vrij ben van samskara’s, was het maar zo! Wel heb ik inmiddels veel patronen aangekeken en weten te vervangen. Tegenwoordig merk ik bij mezelf sneller op wanneer iets getriggerd wordt. Daardoor neem ik nu de tijd om te onderzoeken waar het vandaan komt, zodat ik het kan veranderen. Dat vind ik prachtig, want het betekent dat we niet zijn overgeleverd aan de Goden, maar aan onszelf. Uiteindelijk kunnen we dus het heft in eigen handen nemen.

Wat ik nog meer meeneem in mijn huidige leven van het Boeddhisme zijn de vijf leefregels. Die klinken dan weer best simpel maar er zit veel diepgang achter. Bijvoorbeeld leefregel vier. Je denkt al snel dat je dat zelden doet. Toch is niets minder waar. Bij mij ieder geval en ik denk bij jou ook wel. Het gaat over ruzie maken, schreeuwen, boos worden maar ook over roddelen en zelfs over wat je denkt. Geen eenvoudige taak om hier aan te voldoen. Om nooit meer een negatieve gedachte te hebben over een ander of jezelf.

Gelukkig wordt dat ook niet verwacht. De Boeddha gaf deze leefregels niet als geboden maar juist als leefregels mee. Het is aan jou wat je ermee doet en hoever je hierin wenst of kan gaan. Voor mij is dit nog een hele lange weg die ik gewoon bewandel zo goed als het mij lukt op dit moment. Ik kan mij nog behoorlijk opwinden om anderen, haha. Dat is ook gewoon menselijk en het is zeker niet de bedoeling dat je jezelf hierom weer afstraft. Ik doe mijn best en dat is goed zat. Dit zijn de regels:

1. Afzien van doden
2. Afzien van stelen
3. Afzien van seksueel wangedrag
4. Afzien van verkeerd spreken
5. Afzien van het gebruik van bedwelmende middelen die voor onoplettendheid zorgen

De Betekenis van Annica: Vergankelijkheid als Troost

Een ander begrip dat ik bijzonder waardevol vind, is Annica. Annica staat voor vergankelijkheid en herinnert ons eraan dat alles in het leven onderhevig is aan verandering. Niets blijft hetzelfde, niets is voor altijd. Alles komt en alles gaat, zowel de mooie als de moeilijke momenten.

In ons leven maken we allemaal verdrietige gebeurtenissen mee, zoals het verlies van een dierbare. Het besef van vergankelijkheid wist dit verdriet niet uit, rouw en pijn horen bij het leven. Toch kan het inzicht in Annica steun bieden. Het besef dat ook jijzelf vergankelijk bent en dat alles voorbijgaat, kan troostend werken tijdens moeilijke periodes.

Voor mij gaat deze gedachte nog dieper. Ik geloof dat vergankelijkheid niet alleen betekent dat dingen eindigen, maar dat er ooit een moment komt waarop je weer wordt herenigd met je dierbaren. Natuurlijk is dit een persoonlijke overtuiging, en ik begrijp dat niet iedereen dit gelooft. Dat is helemaal prima. Voor mij biedt dit idee echter veel steun en rust.

Boeddhisme als Levenshouding

Het boeddhisme is voor mij uitgegroeid tot een levenshouding die mijn dagelijkse manier van denken en handelen beïnvloedt. Door deze levenswijze ben ik me veel bewuster geworden van mijn gedachten. Dit bewustzijn stelt me in staat om mezelf beter te begrijpen, vooral op momenten dat ik me rot voel, verdrietig ben of onzekerheid ervaar. En geloof mij, dat komt nog steeds veel voor.

In plaats van deze gevoelens te negeren of weg te stoppen, probeer ik ze juist te erkennen. Door te accepteren wat ik voel, ervaar ik meer vrijheid en ruimte in mijn leven. Dit proces heeft me geholpen om niet langer te vluchten voor mijn emoties, maar ze te zien als iets wat erbij hoort. Daardoor nemen ze het niet meer helemaal over en sla ik ze niet op in mijn lijf. Dat lukt natuurlijk niet altijd. Het is echt een leerproces, een weg en ik sta nog maar aan het begin hiervan.

Daarnaast heeft het boeddhisme mijn blik op anderen veranderd. Ik kijk met meer compassie naar mensen, omdat ik besef dat achter ieder mens een verhaal schuilgaat. We worstelen allemaal op onze eigen manier met het leven, en die erkenning helpt mij om met meer zachtheid naar de wereld te kijken. Ik kreeg laatst een welgemeende knuffel van een dakloze man en dat deed mij en hem goed. Ons oogcontact was er een van liefde. Door mij open te stellen en te luisteren zie ik de mens steeds beter achter wat je normaal eerst ziet, een zwerver, een verslaafde enzovoort.

Het Verhaal van Jezus en de Dode Hond

Een ontzettend mooi voorbeeld om zo te kijken is het verhaal van Jezus wat niet uit de bijbel komt maar uit een oude islamitische traditie. Het gaat als volgt:

Jezus wandelt ongemerkt over de markt en komt langs een groep mensen die zich verzameld hebben. Ze staan bij elkaar en kijken naar een dode hond die op de stenen ligt. Het is duidelijk dat het leven uit het dier is geweken; de dood is onmiskenbaar. De omstanders hebben weinig goeds over voor het dier en spreken met harde, schampere woorden over de dode hond. Er hangt een nare sfeer rond het groepje, maar toch blijven ze kijken.

Tussen al die mensen is Jezus de enige die anders kijkt. Waar de anderen vooral het vieze, verrotte zien, kijkt Jezus naar het dier zonder oordeel. Hij ziet niet alleen een dode hond, maar neemt het dier waar zoals het daar ligt. In plaats van iets negatiefs te zeggen, spreekt Jezus slechts deze woorden uit: “De tanden zijn als parels zo wit.” In het dode dier ziet hij iets moois, iets sterks en iets blijvends, iets wat de anderen niet opvalt.

Dit verhaal laat zien hoe belangrijk het is om verder te kijken dan het oppervlak. Waar de meeste mensen blijven hangen in het negatieve, weet Jezus het mooie te herkennen, zelfs in een situatie die anderen vooral afstoot. Het is een uitnodiging om met een open blik en compassie naar de wereld te kijken, en het mooie te zien waar je het misschien niet direct verwacht.

Grenzen Stellen en Compassie

Het is echter niet zo dat ik nu alles maar goedkeur of iedereen zomaar toelaat in mijn leven. Integendeel, ik accepteer veel minder dan vroeger. Ik voel me niet langer verplicht om mezelf in bochten te wringen om anderen tevreden te stellen. In plaats daarvan ben ik duidelijker geworden over mijn grenzen.

Toch hou ik in gedachte dat ieder mens naar zijn beste kunnen handelt. Door op deze manier naar anderen te kijken, hebben de emoties van een ander veel minder invloed op mij. Ik maak situaties niet meer persoonlijk en laat veel minder toe in mijn leven. Dit alles draagt bij aan een gevoel van rust en ruimte, zowel voor mezelf als in mijn contact met anderen.

Het is een lange blog geworden. Als ik begin met schrijven heb ik een beetje voor ogen wat ik ga schrijven maar zoals nu komt er veel meer uit. Chapeau als je tot hier gelezen hebt! In een volgend blog wil ik graag delen wat de natuur en beweging voor mij doet. Ook zal ik mijn tips delen hoe te beginnen want ik begrijp dat de berg heel hoog kan zijn als je ervoor staat. Het gaat om die eerste stapjes, het doen! Daarover later meer. Dankjewel voor het lezen en bij vragen mag je mij altijd een mail of berichtje sturen.

Liefs,

Andrea

PS: Mijn vorige blogs zijn nu gebundeld en hier terug te vinden.

Boekenlijst:

Bewustzijn/Anthony de Mello (favoriet)

De biologie van de overtuiging/ Dr. Bruce H. Lipton

The signs/ Dr. Tara Swart (vanaf 14 januari verkrijgbaar in het Nederlands maar nu al favoriet!)

De hoeders van de aarde/ Alberto Villoldo

Na dit leven/ Eben Alexander

De diamant in jezelf/ Gangaji

Believe in it/ Neville Goddard

In love with the world/ Yongey Mingyur Rinpoche

Silence: The power of Quiet in a world full of noise/ Thich Nath Hanh (favoriet)

Living Buddha, living Christ/ Thich Nath Hanh

Siddharta/ Herman Hesse

Een wereld achter de wereld/ Irina Veelders

De boekenlijst bestaat deze keer uit meerdere Boeddhistische boeken. Ik luister en lees ze graag. Ook ben ik erg geïnteresseerd over leven na de dood. Ik vind het fascinerend. We zijn niet ons lichaam, we hebben er een voor zolang het duurt. We zijn ziel met een menselijke ervaring.